Làng chài Cửa Vạn: Nét đẹp bình dị của cộng đồng ngư dân trên vịnh Hạ Long

Ẩn mình trong một vùng vịnh nhỏ, được bao bọc bởi những dãy núi đá vôi hùng vĩ, làng chài Cửa Vạn từ lâu đã được biết đến như một trong những khung cảnh thơ mộng và giàu chất văn hóa nhất của vịnh Hạ Long. Làng thuộc khu vực Hùng Thắng, thành phố Hạ Long, tỉnh Quảng Ninh.

Về nguồn gốc, làng chài Cửa Vạn đã tồn tại từ thế kỷ 13, bắt nguồn từ hai làng chài cổ là Giang Võng và Trúc Võng. Ban đầu, đây chỉ là nơi ngư dân neo đậu thuyền bè để tránh gió bão, tránh sóng lớn từ biển khơi. Theo thời gian, người dân dần tập trung sinh sống ổn định trên những ngôi nhà nổi, hình thành nên một cộng đồng dân cư gắn bó với biển cả qua nhiều thế hệ.

Điều làm nên sức hấp dẫn đặc biệt của Cửa Vạn chính là cách người dân nơi đây gìn giữ những nét văn hóa truyền thống độc đáo: từ kiến trúc nhà nổi làm bằng gỗ, tre, được neo cố định trên mặt nước, cho đến các phương thức đánh bắt thủy hải sản gia truyền, những chiếc thuyền nan đan bằng tre, hay các làn điệu hát giao duyên, hò biển được lưu truyền qua nhiều đời ngư dân. Cuộc sống ở Cửa Vạn giản dị, gắn bó mật thiết với nhịp thủy triều lên xuống và những chuyến ra khơi.

Đến thăm Cửa Vạn, du khách có thể ghé Trung tâm Văn hóa nổi Cửa Vạn - nơi trưng bày hàng trăm hiện vật khảo cổ liên quan đến đời sống ngư dân, từ ngư cụ cổ cho đến các vật dụng sinh hoạt truyền thống, giúp du khách hiểu sâu hơn về lịch sử hình thành và văn hóa của cộng đồng làng chài trên vịnh. Nhiều du khách cũng chọn trải nghiệm chèo thuyền kayak hoặc ngồi thuyền nan len lỏi qua các nếp nhà nổi, trò chuyện cùng người dân địa phương để cảm nhận trọn vẹn nhịp sống yên bình nơi đây.

Cần lưu ý rằng từ năm 2014, chính quyền địa phương đã triển khai chương trình di dời phần lớn các hộ dân từ làng chài nổi lên khu tái định cư trên đất liền nhằm cải thiện điều kiện sống cũng như bảo vệ môi trường sinh thái của vịnh. Do đó, số lượng nhà nổi và cư dân sinh sống trực tiếp trên làng chài hiện đã giảm nhiều so với trước, nhưng những giá trị văn hóa đặc trưng vẫn được bảo tồn và giới thiệu đến du khách thông qua các hoạt động trải nghiệm và trung tâm văn hóa nổi.

Để đến làng chài Cửa Vạn, du khách thường di chuyển bằng tàu từ cảng Tuần Châu, kết hợp trong hành trình tham quan vịnh cùng các điểm khác như hang Luồn hay đảo Ti Top. Thời điểm lý tưởng để ghé thăm là vào buổi sáng sớm, khi mặt vịnh còn phẳng lặng, sương còn vương trên những đỉnh núi đá, tạo nên khung cảnh vừa thực vừa mơ. Một chuyến ghé thăm Cửa Vạn chắc chắn sẽ mang đến cho du khách một góc nhìn khác về Hạ Long - không chỉ là kỳ quan thiên nhiên, mà còn là một miền di sản văn hóa sống động của những con người gắn bó cả đời với biển.